Rzepak ozimy jest najważniejszą rośliną oleistą uprawianą w Polsce. Produkuje się z niego między innymi olej spożywczy, pasze, a nawet komponenty do produkcji biopaliw. Najczęściej rolnicy obawiają się chorób rzepaku występujących w okresie kwitnienia i dojrzewania. Warto jednak pamiętać, że wiele patogenów zagraża rzepakowi znacznie wcześniej – już jesienią i wczesną wiosną. Porażenie roślin rzepaku ozimego w tym okresie może być początkiem rozwoju chorób w dalszej części sezonu wegetacyjnego.
Zgnilizna twardzikowa
Sprawcą tej choroby jest grzyb Sclerotinia sclerotiorum, którego zarodniki przetrwalnikowe mogą przetrwać w glebie ponad 10 lat. Grzyb infekuje także inne gatunki roślin uprawnych między innymi soję i słonecznik, które coraz częściej są elementem płodozmianu. Oznacza to, że presja tej choroby może się zwiększać. Miejscem infekcji może być system korzeniowy, ale także zarodniki grzyba znajdujące się w powietrzu. Zarodniki nieprzetrwalnikujące przenoszone są przez wiatr i osiadają w kątach rozgałęzień bocznych, tam kiełkują – rozpoczynają infekcję.
Zgnilizna twardzikowa poraża tylko łodygę, choroba nie występuje na innych częściach rzepaku ozimego. Objawem choroby są żółtobrunatne zmiany na łodydze, a wraz z rozwojem choroby pojawiają się w niej charakterystyczne sklerocja. W przypadku pojawienia się zgnilizny twardzikowej lub innych chorób rzepaku pod tym adresem: https://osadkowski.pl/blog-agrotechnika/choroby-w-rzepaku-jakie-sa-i-jak-je-zwalczac znajdziesz informacje jak je rozpoznać i zwalczać.
Sucha zgnilizna kapustnych
To obok suchej zgnilizny twardzikowej jedna z najgroźniejszych chorób rzepaku ozimego. Odpowiedzialnymi za nią patogenami są grzyby Leptosphaeria maculans i Leptosphaeria biglobosa. Infekuje rośliny jesienią, a pierwsze objawy mogą być widoczne już na siewkach. Najpierw są to jasnoszare plamy z charakterystycznymi ciemnymi punktami (piknidiami). Grzyb rozwija się na liściach i niszczy blaszkę liściową oraz przerasta do łodygi. To właśnie rozwój choroby w łodydze ma największe znaczenie ekonomiczne, ponieważ ogranicza transport wody i składników mineralnych. W przypadku silnego porażenia łodygi prowadzi do wcześniejszego zasychania i wylegania roślin.
Czerń krzyżowych
To choroba dotykająca rośliny kapustowate (czyli krzyżowe). Wywołuje ją grzyb Alternaria brassicae. W przypadku rzepaku atakuje ona najczęściej jesienią. Typowym objawem są brunatne plamy na liściach i ogonkach liściowych, często otoczone koncentrycznymi pierścieniami. Wiosną natomiast czerń krzyżowych rozwija się na łuszczynach. Widoczne są na nich czarne plamy, które wraz z postępowaniem choroby zajmują coraz większą ich powierzchnie. Porażone łuszczyny szybciej zasychają i mogą pękać, powodując osypywanie nasion.
Inne choroby rzepaku ozimego
Wymienione jednostki chorobowe występują w uprawie rzepaku ozimego najczęściej. Oprócz nich na plantacjach można zaobserwować także szarą pleśń (sprawca Botrytis cinerea) oraz werticiliozę (sprawca Verticillium longisporum). Presja z ich strony na ten moment nie jest tak duża, ale należy monitorować ich obecność oraz ich zwalczanie uwzględnić w technologii prowadzenia łanu.
Rzepak ozimy tworzy zwarty łan, który stwarza optymalne warunki do rozwoju chorób. Dlatego też niezbędna jest jego przemyślana ochrona fungicydowa. Myśląc o wysokich plonach, warto rozszerzyć standardową ochronę o zastosowanie środka grzybobójczego w okresie przed lub na samym początku kwitnienia.
Wiosenne zagrożenia w rzepaku – co grozi plantacji
Rzepak ozimy atakowany jest wiosną przez patogeny grzybowe, takie jak zgnilizna twardzikowa, sucha zgnilizna kapustnych i czerń krzyżowych, które mogą znacznie obniżyć plon. Kompleksowa ochrona fungicydowa, uwzględniająca zabiegi zapobiegawcze i interwencyjne, jest kluczem do osiągnięcia wysokich zbiorów.
